C. 1957 Arcángel Fernández SP/CY (były Mario Maccaferri)

Ta pochodząca z ok. 1957 r. gitara flamenco Arcángel Fernández z Madrytu wykonana jest ze świerku i cyprysu, a jej budowa została oparta na oryginalnych częściach Santosa Hernándeza i metce Santos z 1921 r. Jej właścicielem był Mario Maccaferri, dla którego była to ulubiona gitara.

Gitara o trzech wielkich nazwach

To absolutnie interesująca gitara z wielu powodów – jej pochodzenia, historii/pochodzenia i oczywiście doskonałości jako znakomitego instrumentu muzycznego. Chociaż została zbudowana z oryginalnych elementów Santosa Hernándeza (w tym rozety, etykiety z 1921 roku – „Plaza de Nicolás Salmerón, 8, Madryt” – i prawdopodobnie innych części), uważa się, że została skonstruowana między 1955 a 1957 rokiem przez Arcángela w trakcie lub wkrótce po zakończeniu jego praktyki w warsztacie Marcelo Barbero .

Od sklepu Santos, przez Barbero, do Arcángel

Arcángel był jedynym uczniem, jakiego kiedykolwiek miał Barbero, a Barbero został poproszony przez wdowę po Santosie, Matilde, o dokończenie gitar, które Santos pozostawił niedokończonymi po swojej śmierci. W przypadku tej gitary, najprawdopodobniej część materiałów z warsztatu Santosa została zabrana przez Barbero i ostatecznie przejęta przez Arcángela, który wykorzystał je w tej gitarze.

Dlaczego przypisujemy to Arcángelowi Fernándezowi

Wewnętrzne ślady, takie jak ślady obróbki, paski wzmacniające, kształty usztywnień i podszewki, a także detale dotyczące obcasa, są bardzo podobne do prac Arcángla z jego wczesnego okresu i wskazują na nie, a nie na epokę Santosa. Być może niezbitym dowodem jest podpis ołówkiem pod wierzchnią warstwą: „A. Fernandez” (patrz zdjęcie). Wykończenie (które jest oryginalne) jest również bliższe formule stosowanej przez Arcángla niż przez Santosa, a kilka innych detali estetycznych – w tym rozmiar purflingu i kolorystyka – wskazuje na Arcángla, a nie na Santosa.

Ulubiona gitara Mario Maccaferriego

Ta gitara należała do nieżyjącego już Mario Maccaferriego i została odkupiona od jego spadkobierców przez poprzedniego właściciela – według wdowy po Maccaferrim była to jego ulubiona gitara. Yuris Zeltins przeprowadził gruntowną renowację, aby „odwrócić” niektóre naprawy dokonane przez Maccaferriego: nowy mostek i główkę, nowe progi, naprawę kilku pęknięć, dodanie przezroczystych golpeadorów i kilka poprawek politurą. Dzięki temu gitara jest w doskonałym stanie, choć odrestaurowana.

Dźwięk

Brzmienie jest spektakularne. Posiada wszystkie cechy flamenco z połowy XX wieku, co nie powinno dziwić, biorąc pod uwagę jego składowe elementy, od Santosa, przez Barbero, po Arcángela – trzech budowniczych, którzy wnieśli tak wielki wkład w ukształtowanie archetypowej gitary flamenco. Ten instrument jest najlepszym przykładem tej syntezy, jaki można znaleźć gdziekolwiek. Jest lekki, co daje bardzo mocny, dudniący dźwięk z błyskawiczną reakcją. Basy charakteryzują się imponującym bogactwem i głębią, a soprany mają piękny, śpiewny, „liryczny” charakter. Jeden z najbardziej fascynujących instrumentów, jakie widzieliśmy do tej pory – absolutnie wyjątkowa gitara z wielką historią i potężnym brzmieniem (posłuchajcie, jak Grisza Goryachev gra na niej „Zapateado en Re” Sabicasa w filmie).

Arcángel Fernández: twórca gitar flamenco z Madrytu

Arcángel Fernández (ur. 1932) to jeden z najlepszych i najsłynniejszych hiszpańskich lutników, specjalizujących się w gitarach flamenco i klasycznych drugiej połowy XX wieku. Zaczął od stolarstwa, a w 1954 roku został asystentem Marcelo Barbero – wówczas najwybitniejszego lutnika w Madrycie – zajmując się obróbką drewna i wykańczaniem instrumentów. Był jedyną osobą, która odbyła praktykę u Barbero. Po śmierci mistrza w marcu 1956 roku, Arcángel dokończył niedokończone gitary w warsztacie i przez około rok kontynuował budowę dla wdowy po Barbero.

Jego własny warsztat w Lavapiés

Następnie otworzył własny warsztat przy Jesús y María 26, kilka przecznic od starego sklepu Barbero w madryckiej dzielnicy Lavapiés. Tam przyjął młodego syna Barbero, Marcelo Barbero Hijo , nauczył go wszystkiego, czego nauczył się od ojca i pracował z nim ramię w ramię przez około czterdzieści lat. Podobnie jak jego mistrz, Arcángel odegrał kluczową rolę w zdefiniowaniu archetypowej gitary flamenco – lekkiej, szybkiej i mocnej, z luźnym, suchym i drewnianym brzmieniem „starego świata” – która nadal służy jako wzór dla lutników flamenco poszukujących klasycznego brzmienia z połowy XX wieku. Budował tylko niewielką liczbę gitar każdego roku, w późniejszych dekadach prawie wyłącznie dla kolekcjonerów w Japonii, aż popyt stał się tak duży, że przestał przyjmować zamówienia. W 2011 roku przeszedł na emeryturę na Wyspach Kanaryjskich.

Książki o Arcángelu Fernándezie

Arcángel Fernández z 1962 roku to jedna z gitar reprodukowanych w książce Alberto Martíneza „34 gitary klasyczne w naturalnej wielkości”, wraz ze zdjęciami i rysunkami każdego instrumentu w pełnej skali:

34 gitary klasyczne w naturalnej wielkości