2012 Fritz Ober "La Leona" SP/CY

Ta gitara Fritz Ober „La Leona” z 2012 r. jest wykonaną ze świerku i cyprysu repliką gitary FE 04 Antonio de Torresa z 1856 r., wykonaną w Monachium w Niemczech – to pierwsza z kopii gitary „La Leona” Fritza, która trafiła do GSI.

„La Leona”: najsłynniejsza gitara Torresa

Prawdopodobnie najsłynniejszy z instrumentów Torresa, „La Leona” (FE 04), jest również jedną z najbardziej podziwianych gitar, jakie kiedykolwiek zbudowano w historii lutnictwa. Torres ukończył ją w 1856 roku i natychmiast zaczęła grać na niej na koncercie Juliána Arcasa (Torres nigdy nie sprzedał tego instrumentu – wielokrotnie pożyczał go Arcasowi, a po jego śmierci w 1892 roku był on w posiadaniu Torresa). To właśnie podczas koncertu Arcasa w 1862 roku młody Francisco Tárrega (wówczas dziewięcioletni) po raz pierwszy usłyszał „La Leonę” i był nią oczarowany. Pujol, Prat i Llobet również byli wielbicielami tej gitary. W czasach współczesnych instrument ten powrócił na scenę, wielokrotnie nagrywany przez niemieckiego wirtuoza Wulfina Lieske. Jest to tak fascynujący instrument, że José Romanillos poświęcił mu cały rozdział w swojej znakomitej książce „Antonio de Torres, Guitar Maker – His Life & Work”.

Tornavoz i brak dolnego paska harmonicznego

Kilka cech wyróżnia gitarę spośród pozostałych dzieł Torresa. Był to pierwszy instrument zbudowany przez Torresa z tornavozem – dźwięk, jaki dawał, był tak „potężny” (jak ryk lwa), że zyskał przydomek „La Leona” („Lwica”). Posiada również cienki, rzeźbiony mostek bez siodełka, dzięki czemu struny wychodzą z bloku podstrunnicy bez żadnego podcięcia ani załamania aż do siodełka. Konstrukcja wewnętrzna również posiada bardzo interesującą modyfikację – gitara nie posiada dolnej belki harmonicznej, jednego z najważniejszych elementów podtrzymujących płytę rezonansową przed zapadnięciem się. Torres genialnie znalazł rozwiązanie: tornavoz jest podparty dwoma małymi drewnianymi słupkami opartymi o tył, co zapewnia płycie rezonansowej niezbędne wsparcie. Dzięki temu większa część płyty wierzchniej jest wolna do rezonansu, a jednocześnie wibracje są przenoszone na tył. Rezultat jest zdumiewający – instrument wibrujący na niemal całej swojej powierzchni, z tyłu, bokach i płycie rezonansowej, kipiący energią i żywotnością.

Fritz Ober i oryginalna „La Leona”

W 2006 roku Fritz Ober po raz pierwszy zetknął się z oryginalną „La Leoną”, gdy przywieziono mu ją na drobne naprawy. Instrument tak zafascynował Fritza, że postanowiono oddać go do jego warsztatu na cały miesiąc, aby go przestudiować, udokumentować i zmierzyć, głównie w celach badawczych i ewentualnego wykonania repliki (kliknij tutaj , aby zobaczyć zdjęcia oryginału z czasów, gdy Fritz miał go w warsztacie). Do tej pory unikał tworzenia „replik” jakiegokolwiek innego instrumentu, a „La Leona” miała być jego pierwszym (i prawdopodobnie jedynym) wyjątkiem – podobnie jak wielkie osobowości gitarowe przeszłości, Fritz był oczarowany jej pięknem i uwodzicielskimi walorami.

Ten instrument jest efektem jego wysiłków – możliwie najwierniejszą repliką oryginału (jedyne drobne modyfikacje to nieco grubszy gryf, siodełko i kształt główki gitary, który najlepiej pasuje do maszyn – oryginał miał kołki, zanim został przerobiony na maszynę). To nasz pierwszy egzemplarz od Fritza. Ci, którzy widzieli zarówno oryginał, jak i tę kopię (w tym Wulfin Lieske i David Collett z GSI), są po prostu zdumieni, jak blisko Fritz oddał wygląd i brzmienie oryginału.

Dźwięk

Duch, witalność i urok oryginału odnajdujemy w tym mistrzowskim hołdzie. Podobnie jak oryginał, charakteryzuje się on ogromną paletą barw, rozszerzonym zakresem dynamiki, potężnymi basami niemal pozbawionymi basu i lśniącymi, śpiewnymi sopranami. Cechuje się niezwykłą klarownością we wszystkich rejestrach i między głosami. Podobnie jak oryginał, spodziewamy się, że ten instrument Fritza zachwyci tych, którzy będą mieli okazję go usłyszeć lub zagrać.

Zdjęcia oryginału „La Leona”, zdjęcia tej kopii w trakcie budowy oraz filmy przedstawiające Wulfina Lieske grającego na replice Ober

Magazyn Orfeo nr 4: Hauser III, Blöchinger i Ober

Fritz Ober (1955–2020): Z Rosenheim do Monachium

Fritz Ober urodził się w 1955 roku w Rosenheim w Niemczech i spędził młodość w małej wiosce Übersee am Chiemsee, gdzie nauczył się grać na gitarze i odkrył w sobie wczesną pasję do obróbki drewna. Swoje pierwsze gitary budował głównie dla siebie, ucząc się głównie z książek, a następnie odbył dwuletnią praktykę u Helmuta Buchsteinera – wówczas jedynego znanego lutnika w Górnej Bawarii oprócz Hermanna Hausera II – po czym otworzył własny warsztat w Monachium.

Metody Starego Świata i Wielcy Mistrzowie

W Monachium odkrył zaskakujący popyt na instrumenty sprzed czasów Torresa, takie jak gitary w stylu Panormo i lutnie renesansowe. Dzięki Robertowi Lundbergowi, czołowemu ekspertowi w dziedzinie historycznych instrumentów strunowych, poznał metody dawnych mistrzów: pracę bez maszyn i papieru ściernego, z naturalnymi klejami skórnymi i żywicami oraz ręcznie rozłupywanym świerkiem – szukał nawet własnych drzew w pobliskich Alpach. Wkrótce zaczął restaurować jedne z najważniejszych gitar w wielkich europejskich kolekcjach, między innymi takich artystów jak Torres ,Hauser I , Santos Hernández ,Manuel Ramírez ,Esteso , Simplicio,Bouchet , Friederich i Fleta .

Tradycja Torresa/Hausera I

To, czego nauczył się od tych mistrzów, ukształtowało jego własny styl i przez resztę kariery Fritz budował niemal wyłącznie w oparciu o tradycję Torresa/Hausera I, dążąc, jak sam to ujął, do „stworzenia głębokiego i głębokiego brzmienia tradycji hiszpańskiej (Torresa) w połączeniu z harmoniczną czystością, równomiernością i transparentnością Hausera I”. Pracując samotnie, budował zaledwie 10–12 instrumentów rocznie, a wśród jego wykonawców byli m.in. Romero, Wulfin Lieske, Jürgen Ruck, Earl Klugh, John Ingwerson, Doug Rubio i Andy Summers. GSI było wyłącznym dystrybutorem Fritza Obera w USA za jego życia.